ДДВ во Северна Македонија 2026: стапки, рокови и е-Фактура

Во Северна Македонија општата стапка на ДДВ е 18%, а повластените стапки се 10% и 5%. Данокот го администрира Управата за јавни приходи (УЈП), пријавата ДДВ-04 можете да ја поднесете електронски преку е-Даноци, а фактурите меѓу фирмите постепено преминуваат во системот е-Фактура. Во овој водич се правилата што мал бизнис ги применува секој месец, според Законот за данокот на додадена вредност (ЗДДВ) во пречистениот текст на УЈП, со последните измени од декември 2025.

ДДВ на прв поглед

Стапки на ДДВ: 18%, 10% и 5%

18% е општата стапка и се применува на сиот промет и увоз што законот не го става на повластена стапка (член 29 од ЗДДВ).

5% (член 30) се применува, меѓу другото, на:

• основни производи за човечка исхрана, вода за пиење од јавните системи, добиточна храна и жив добиток
• лекови, вклучително и ветеринарни, медицинска опрема и помагала за лица со инвалидност, менструални производи и бебешки производи (креветче, количка, пелени и слично)
• книги, учебници, весници и други публикации, освен оние што служат претежно за реклама
• компјутери и софтвер за нив
• семиња и садници, ѓубрива, средства за заштита на растенијата, фолии и механизација за земјоделство
• термални сончеви системи, пелети, печки и котли на пелети и топлинска енергија за греење
• училиштен прибор, како ранец, тетратка, молив и пенкало
• услуги: превоз на лица, сместување во угостителски објекти (ноќевање, со појадок, полупансион или полн пансион), јавна чистота и отпад, како и поправка на велосипеди, чевли и облека и фризерски услуги кај регистрирани занаетчии
• првиот промет на станбени згради и станови во рок од пет години по изградбата: оваа стапка е продолжена до 31 декември 2028

10% (член 30-а) се применува на услугите со храна и пијалаци за консумација на лице место и кетеринг, освен на алкохолните пијалаци, како и на прехранбените производи што не се основни производи за исхрана.

Точните производи ги определува Владата со посебна одлука, па проверувајте го конкретниот производ, а не само категоријата. Извозот на добра е ослободен од ДДВ со право на одбивка на претходниот данок (член 24): на извозната фактура не пресметувате ДДВ, а влезниот ДДВ сепак го одбивате.

Регистрација за ДДВ: праг од 2 милиони денари

Според член 51 од ЗДДВ, мора да се регистрирате ако вкупниот промет:

• во претходната календарска година надминал 2.000.000 денари
• ќе го надмине тој износ во текот на годината, или
• се предвидува дека ќе го надмине уште на почетокот на дејноста.

Роковите за пријавата за регистрација (образец ДДВ-01) се:

1. 1до 15 јануари во тековната година, ако прагот сте го надминале минатата година, како и за доброволна регистрација
2. 2до 15-ти во наредниот месец, ако прагот го надминете во текот на годината
3. 3во рок од 15 дена од почетокот на дејноста, ако почнувате и предвидувате промет над прагот.

Под прагот не пресметувате ДДВ, не смеете да го искажувате на фактурите и немате право на одбивка на претходниот данок. Доброволната регистрација е можна од почетокот на секоја календарска година и често се исплати кога купувате опрема или работите главно со фирми што го одбиваат ДДВ. По регистрацијата останувате ДДВ-обврзник најмалку три календарски години. ДДВ бројот се состои од буквите „МК“ и вашиот даночен број.

Даночен период, ДДВ-04 и рокови

Даночниот период е календарски месец. Ако вкупниот промет во претходната година не надминал 25 милиони денари, периодот е календарско тримесечје (член 39). Периодот го определува и менува УЈП со решение, врз основа на прометот од претходната година.

• Пријава: ДДВ-04 се поднесува во рок од 25 дена по истекот на периодот, и тогаш кога немате оданочив промет (член 41).
• Плаќање: пресметаниот ДДВ се плаќа во истиот рок од 25 дена (член 43).
• Пример: за месечен обврзник, ДДВ за мај се пријавува и плаќа до 25 јуни; за тримесечен обврзник, ДДВ за април–јуни до 25 јули.
• Вишок претходен данок: ако влезниот ДДВ е поголем, можете да побарате враќање во самата пријава. УЈП го враќа во рок од 30 дена од поднесувањето; ако не побарате, разликата се пренесува како аконтација во следниот период (член 45).
• Исправка: грешна пријава се исправа со нова, целосна пријава за истиот период, најдоцна до рокот за годишната сметка. Ако разликата е помала од 1% од пријавениот данок, исправката ја правите во последната пријава за таа година (член 41-а).

Пренесување на даночна обврска (член 32-а)

Кај одредени промети меѓу двајца ДДВ-обврзници во земјата, ДДВ не го пресметува продавачот, туку примателот (домашен reverse charge). Тоа важи за:

1. 1градежни работи, вклучувајќи одржување, реконструкција и отстранување на градби, кога изведувачот фактурира на инвеститорот или подизведувачот на изведувачот
2. 2употребен и отпаден материјал, индустриски и неиндустриски отпад, отпад што може да се рециклира и делумно преработен отпад
3. 3пренос на имот во постапка на присилна наплата или извршување, кога доверителот се стекнува со доброто.

Продавачот издава фактура без ДДВ, со напомена „пренесување на даночна обврска“, прометот го пријавува во поле 11 од ДДВ-04 и доставува извештај ДДВ-ИПДО. Примателот го пресметува ДДВ (полиња 16 до 19), го одбива како претходен данок ако има право (полиња 25 и 26) и доставува ДДВ-ИПДО/П. На пример, подизведувач фактурира 4.000.000 денари електроинсталатерски работи: изведувачот пресметува 720.000 денари ДДВ и, ако има целосно право на одбивка, истовремено ги одбива, па нето долгот е нула.

Слично правило важи и за услугите од странски вршители што немаат седиште во Северна Македонија: ДДВ го пресметува домашниот примател (член 32 точка 4).

е-Фактура: каде сме во октомври 2026

е-Фактура е централниот систем на УЈП за издавање, примање и валидација на структурирани електронски фактури, преку поврзување на деловниот софтвер (API) или преку апликација на УЈП. Фактурата во системот станува правно важечка кога ќе добие единствен идентификатор (eID) по успешната валидација.

• 5 јануари 2026: УЈП ја започна пилот-фазата. Тест-фактурите немаат правно и даночно дејство.
• Јуни 2026: третата фаза на тестирање ја прошири проверката на целиот процес (издавање, прифаќање, одбивање и сторнирање) преку веб-апликација.
• Август 2026: објавен е Предлог-законот за електронско фактурирање, со следниве предложени датуми:

Прометот за кој е издадена фискална сметка и ослободените банкарски и финансиски услуги остануваат надвор од задолжителната е-Фактура. Во октомври 2026 законот сè уште не е донесен: директорката на УЈП во септември 2026 најави донесување до крајот на годината и фазна задолжителна примена во текот на 2027. Датумите може да се променат, па следете ги известувањата на УЈП.

Фискални сметки во малопродажба

Продажбата на крајни потрошувачи што се плаќа во готово се регистрира преку одобрен фискален систем (фискален апарат) за секое работно место, а на купувачот му се издава фискална сметка, според Законот за регистрирање на готовинските плаќања. Контролната лента се чува пет години. Ако купувач што е ДДВ-обврзник ви плати во продавница, фискалната сметка му е доволна за одбивка на ДДВ само ако вкупниот износ не надминува 6.000 денари (член 34); за поголем износ му треба фактура.

Како да пресметате ДДВ

Две пресметки ќе ви требаат секој ден:

1. 1Од нето цена: ДДВ = нето × стапка. За 10.000 денари со 18%: 10.000 × 0,18 = 1.800 денари, па клиентот плаќа 11.800 денари.
2. 2Од бруто цена: ДДВ = бруто × стапка ÷ (100 + стапка). За 11.800 денари со 18%: 11.800 × 18 ÷ 118 = 1.800 денари. Истото го добивате ако бруто износот го поделите со 1,18: 11.800 ÷ 1,18 = 10.000 денари даночна основа.

Што плаќате: излезен ДДВ минус претходен данок

Не го плаќате целиот ДДВ што го пресметувате. За секој период плаќате разлика меѓу:

• излезниот ДДВ на вашата продажба, заедно со ДДВ што го должите како примател по член 32-а, и
• претходниот данок на деловните набавки, поткрепен со фактура издадена според член 53 од ЗДДВ, фискална сметка до 6.000 денари или царинска декларација во која е искажан ДДВ (член 34).

На пример, тримесечен обврзник во третото тримесечје продал стока со даночна основа од 1.500.000 денари по 18% (270.000 денари ДДВ) и 200.000 денари по 5% (10.000 денари ДДВ). Претходниот данок од набавките е 130.000 денари. Плаќа 270.000 + 10.000 − 130.000 = 150.000 денари, до 25 октомври.

Некои набавки немаат право на одбивка ни со уредна фактура (член 35): патнички возила до осум седишта (категорија М1), горивото, сервисот и закупот за нив (освен за дејности како рент-а-кар или автошкола), репрезентација, сместување во хотели и исхрана, превоз на лица и опремување на канцеларии со фрижидери, аудио и видео апарати, теписи и уметнички предмети.

Чести грешки со ДДВ кај малите бизниси

1. 1Надминување на прагот без да забележите. Следете го прометот месец по месец: пријавата е до 15-ти во наредниот месец.
2. 2ДДВ на фактура пред регистрацијата. Ако го искажете, го должите и мора да го платите во рок од пет работни дена (член 55).
3. 3Погрешна повластена стапка. Ако пресметате 18% на производ од 5%, повеќе пресметаниот данок го должите сè додека не издадете исправена фактура.
4. 4ДДВ на фактура каде важи член 32-а, на пример кај подизведувач во градежништво или кај отпад, или заборавена напомена „пренесување на даночна обврска“ и извештајот ДДВ-ИПДО.
5. 5Одбивање ДДВ за патнички автомобил, гориво или репрезентација, што законот го исклучува.
6. 6Одбивање ДДВ од фискална сметка над 6.000 денари без фактура.
7. 7Неподнесена ДДВ-04 за период без промет. Пријавата е задолжителна и тогаш.

Едноставен ДДВ со вистинските алатки

Кога фактурите, трошоците и книгите се во еден систем, ДДВ извештајот е нуспроизвод на секојдневната работа. Clientlly е поврзан со е-Фактура на УЈП: фактурите ги испраќа во е-Фактура, го синхронизира нивниот статус и ги прима влезните е-фактури од добавувачите. На секоја фактура ги применува стапките од 18%, 10% и 5%, ги води книгата на продажби и книгата на набавки по стапка, вклучувајќи извоз и пренесување на даночна обврска по член 32-а, го чита ДДВ од скенирани сметки и подготвува ДДВ извештаи за вас и за вашиот сметководител, со извоз во Excel и PDF. Погледнете го модулот за сметководство или прочитајте што мора да содржи фактурата.