FIFO или пондериран просек: вреднување на залихите со пример

Методот FIFO (прво влезено, прво излезено) претпоставува дека најстарите единици се продаваат први, па залихата што останува ги носи најновите набавни цени. Пондерираниот просек им дава ист трошок на сите единици. МСФИ (МСС 2, на англиски IAS 2) ги дозволуваат двата, но не и LIFO (последно влезено, прво излезено), што US GAAP го дозволуваат.

Просечна цена по единица = вкупен трошок на расположливите единици ÷ расположливи единици

Изборот на метод ги менува набавната вредност на продадените стоки, вредноста на крајната залиха и вашата добивка, но не и парите што им ги плативте на добавувачите. Еден ист пример со растечки цени се провлекува низ целиот водич.

FIFO и пондериран просек накратко

Низ целиот животен век на залихата, двата метода го пренесуваат истиот вкупен трошок во расходи. Се разликуваат само по тоа колку од него паѓа во набавната вредност на продадените стоки во овој период, а колку останува како залиха во билансот на состојба.

Решен пример: FIFO, пондериран просек и LIFO

Продавница продава еден производ, чија набавна цена расте во текот на месецот:

Во текот на месецот продавницата продава 250 единици, па остануваат 150. Секој метод одговара на истото прашање: колку од 306.000 ден. станува набавна вредност на продадените стоки, а колку останува на залиха?

FIFO

250-те продадени единици се земаат прво од најстарите слоеви:

• 100 единици од почетната залиха × 600 ден. = 60.000 ден.
• 150 единици од набавка 1 × 780 ден. = 117.000 ден.
• Набавна вредност на продадените стоки = 177.000 ден.

150-те преостанати единици се најновите: 50 × 780 ден. + 100 × 900 ден. = 39.000 ден. + 90.000 ден. = 129.000 ден.

Пондериран просек за периодот

• Просечна цена по единица = 306.000 ден. ÷ 400 = 765 ден.
• Набавна вредност на продадените стоки = 250 × 765 ден. = 191.250 ден.
• Крајна залиха = 150 × 765 ден. = 114.750 ден.

LIFO, само за споредба

LIFO ги зема прво најновите единици: 100 × 900 ден. + 150 × 780 ден. = 207.000 ден. набавна вредност на продадените стоки, а на залиха остануваат 50 × 780 ден. + 100 × 600 ден. = 99.000 ден. Тука е прикажан само за да се објасни дебатата; според МСФИ не смеете да го користите.

Резултатите еден до друг

Да претпоставиме дека секоја единица е продадена по 1.200 ден., па продажбата изнесува 250 × 1.200 ден. = 300.000 ден.

Секој метод ги распределува истите 306.000 ден. Ако вашите бројки не се собираат повторно во вкупниот расположлив трошок, недостасува некое движење или е евидентирано двапати.

Подвижен просек: продажба меѓу две набавки

Системите со континуирано водење на залихите, кои ја ажурираат залихата со секое движење, го пресметуваат просекот одново по секој прием. Да претпоставиме дека 250-те единици се продадени по набавка 1, а пред набавка 2:

Набавната вредност на продадените стоки е 180.000 ден., а крајната залиха 126.000 ден., вкупно повторно 306.000 ден. Продажбата не зела ниту една единица од 900 ден., бидејќи тие уште не пристигнале. FIFO, пак, дава ист резултат (177.000 ден. и 129.000 ден.) без разлика дали пресметувате по секое движење или на крајот на периодот; просекот не.

Како методот влијае на добивката и даноците

Во примерот, FIFO покажува 14.250 ден. повеќе бруто добивка од пондерираниот просек (123.000 ден. − 108.750 ден.), со потполно исти набавки и продажби. Шемата важи општо:

• Растечки цени: FIFO дава најниска набавна вредност на продадените стоки, највисока добивка и највисока вредност на залихата. Таму каде што оданочивата добивка ја следи сметководствената, дава и највисока оданочива добивка за периодот.
• Опаѓачки цени: ефектот се превртува и FIFO дава најниска добивка.
• Пондерираниот просек е помеѓу нив и ги ублажува осцилациите на цените, бидејќи секоја набавка се слева во еден трошок.
• Со текот на времето разликите се израмнуваат. Методот одлучува кога трошокот стигнува во билансот на успех, а не колку ве чинела стоката.

Методот ја поместува и вашата бруто маржа: 41% со FIFO (123.000 ден. ÷ 300.000 ден.) наспроти 36,25% со пондериран просек (108.750 ден. ÷ 300.000 ден.). Кога цените ги одредувате од маржи, споредувајте исто со исто; погледнете маржа и маркап.

Кој метод да го изберете?

МСС 2 дозволува FIFO или пондериран просек за стоки што вообичаено се заменливи. Оние што не се, како автомобил со сопствен број на шасија или машина изработена по нарачка, се вреднуваат со специфична идентификација: секоја продажба го носи трошокот на точно таа единица.

1. 1Издвојте ги уникатните артикли. Секој артикл што го следите единица по единица вреднувајте го со специфична идентификација.
2. 2Еден метод за слични стоки. МСС 2 бара ист метод за сите залихи со слична природа и намена. Различни групи, како суровини и трговски стоки, можат да користат различни методи, но друга локација сама по себе не е доволна причина.
3. 3Земете предвид како се однесува стоката. FIFO одговара за стока со рок на траење или со цени што брзо се менуваат. Просекот одговара за стоки што се мешаат и повеќе не можат да се разликуваат, како гориво во резервоар или завртки во кутија.
4. 4Проверете кои правила важат за вас. Многу мали бизниси известуваат според националните сметководствени правила, а не според целосните МСФИ, а даночните правила можат да го ограничат изборот. Потврдете го тоа со вашиот сметководител.
5. 5Бидете доследни. Применувајте го истиот метод во секој период. Промената е промена на сметководствената политика: бара добра причина и мора да се објасни во финансиските извештаи.

Што влегува во трошокот на залихите според МСС 2

Според МСС 2, трошокот на залихите ги опфаќа трошоците за набавка, трошоците за конверзија за стоките што ги произведувате и другите трошоци направени за залихите да се доведат на нивната сегашна локација и во сегашната состојба.

Еве како се формира цената од 780 ден. по единица од набавка 1:

Пониското од трошокот и нето остварливата вредност

Залихите се мерат по пониското од трошокот и нето остварливата вредност: проценетата продажна цена намалена за проценетите трошоци за доработка и продажба. Прегледувајте ја залихата со бавен обрт, оштетената и застарената залиха најмалку на секое затворање на периодот. Ако 10 од единиците од 900 ден. се изгребани и ќе се продадат по 720 ден. со 120 ден. трошоци за продажба по единица, нето остварливата вредност е 600 ден. и евидентирате исправка на вредноста од 10 × (900 ден. − 600 ден.) = 3.000 ден. како расход. Ако вредноста подоцна се врати, исправката се поништува, но никогаш над првобитниот трошок.

Зависни трошоци на набавка што стигнуваат по стоката

Фактурите за транспорт, осигурување, царина или шпедитер често стигнуваат денови или недели по стоката, понекогаш кога дел од неа е веќе продаден. Трошокот сепак ѝ припаѓа на таа стока:

1. 1Најдете го приемот на кој се однесува фактурата и единиците што ги опфаќал.
2. 2Распределете го трошокот на тие единици: според количина за еден производ, или според вредност, тежина или волумен кога повеќе производи делат една пратка.
3. 3Додадете го на залихата делот на единиците што уште се на залиха, со што им расте цената по единица.
4. 4Делот на веќе продадените единици книжете го во набавната вредност на продадените стоки.

Пример: фактурата на превозникот од 18.000 ден. за набавка 1 (200 единици, значи 90 ден. по единица) стигнува по продажбата на 250-те единици. Според FIFO, продадени се 150 единици од набавка 1, а 50 уште се на залиха.

50-те преостанати единици сега чинат 780 ден. + 90 ден. = 870 ден. по единица, вкупно 43.500 ден. Крајната залиха се зголемува на 43.500 ден. + 90.000 ден. = 133.500 ден., а набавната вредност на продадените стоки на 177.000 ден. + 13.500 ден. = 190.500 ден. Заедно тоа е 324.000 ден.: првобитните 306.000 ден. плус 18.000 ден. транспорт.

Транспорт за кој знаете, но за кој на крајот на месецот уште немате фактура, треба да се евидентира како пресметан трошок; чеклистата за месечно затворање го опфаќа тој чекор.

Чести грешки

1. 1Вреднување на залихата по продажна цена. Залихата се води по трошок, или по пониска нето остварлива вредност, никогаш по цената што се надевате да ја добиете.
2. 2Книжење на зависните трошоци како општи трошоци. Транспортот и царината во општите трошоци ја потценуваат залихата и ги искривуваат маржите по производ.
3. 3Вклучување на ДДВ што се одбива или на складирањето во трошокот. И двете остануваат надвор од залихата.
4. 4Менување на методот за да се дотера добивката. Резултатите повеќе не се споредливи, а промената на сметководствената политика мора да биде оправдана.
5. 5Различни методи за слични стоки. Залихите со слична природа и намена следат еден метод, без разлика во кој магацин се наоѓаат.
6. 6Заборавени исправки на вредноста. Оштетената, истечената залиха и залихата со бавен обрт мора да се сведат на нето остварливата вредност.
7. 7Без усогласување со попис. Вреднувањето е добро колку што се добри количините зад него; редовно споредувајте ги книгите со физички пописи.

Како помага Clientlly

Clientlly ја вреднува залихата со FIFO: секој прием создава слој на трошок по магацин, продажбите, испораките, отписите и преносите прво ги трошат најстарите слоеви, а преносот го задржува трошокот од приемот. Вредноста на залихата е FIFO-трошокот на расположливите единици, никогаш продажната цена. Зависните трошоци на набавка, како транспорт, осигурување, надоместоци за царински застапник, царини и увозни давачки, се капитализираат и се распределуваат на ставките на залихата според вредност, тежина, волумен или количина; ако стигнат по приемот, одат на единиците што уште се на залиха, а делот на веќе продадените единици оди во набавната вредност на продадените стоки. Прикажаната набавна цена на производот следи пондериран просек на приемите, а извештаите за вреднување на залихите и за маржите, цикличните пописи и усогласувањето на залихите се дел од истиот модул за залихи.