Маржа и надценка: формули, табела за конверзија и примери

Бруто маржата е добивката како дел од продажната цена: (цена − трошок) ÷ цена × 100. Надценката е истата добивка како дел од трошокот: (цена − трошок) ÷ трошок × 100. Производ што чини 4.200 ден. и се продава за 6.000 ден. има маржа од 30% и надценка од 42,9%: истата добивка од 1.800 ден., на друга основа.

Маржа % = (цена − трошок) ÷ цена × 100

Надценка % = (цена − трошок) ÷ трошок × 100

Маржа и надценка: која е разликата?

Двете тргнуваат од истиот број, бруто добивката по единица: нето продажната цена минус она што ве чинел производот. Маржата ја дели таа добивка со цената, а надценката со трошокот. Сè додека продавате над трошокот, трошокот е помал од цената, па за ист производ процентот на надценка е секогаш поголем од процентот на маржа.

Набавувачите и сопствениците на продавници често размислуваат во надценка, бидејќи тргнуваат од набавната цена. Сметководството и извештаите размислуваат во маржа, бидејќи таа ја поврзува добивката со приходот. Ниту едното не е погрешно; проблемот почнува кога некој вели „30%“ мислејќи на маржа, а друг разбира надценка.

Некои дејности наместо тоа користат коефициент (множител): цена ÷ трошок. Во горниот пример тој е 6.000 ÷ 4.200 = 1,43. Коефициент 2 значи надценка од 100% и маржа од 50%.

Како да ја претворите надценката во маржа и обратно

Запишете ги процентите како децимални броеви (30% = 0,30) и користете ги овие четири формули:

• Надценка = маржа ÷ (1 − маржа)
• Маржа = надценка ÷ (1 + надценка)
• Цена од целна маржа = трошок ÷ (1 − маржа)
• Цена од надценка = трошок × (1 + надценка)

Пример: маржа од 30% е 0,30 ÷ 0,70 = 0,429, односно надценка од 42,9%. Надценка од 50% е 0,50 ÷ 1,50 = 0,333, односно маржа од 33,3%.

Табела за конверзија од маржа во надценка

Разликата расте со маржата. При 10% двата броја се речиси исти; при 50% надценката е двојно поголема од маржата.

Вообичаени надценки и маржата што ја даваат

Како да ја одредите цената на производ од трошокот

Одредувањето цена од трошокот најдобро функционира кога тргнувате од маржата што ви треба и ја претворате во цена, наместо по навика да додадете некој процент.

1. 1Пресметајте го целосниот трошок по единица. Земете ја набавната цена и додајте транспорт, осигурување, царина и другите трошоци додека стоката не стигне во вашиот магацин. Кај услугите и кај производите што ги правите сами, додајте го трудот.
2. 2Изберете ја маржата што ви треба. Таа мора да ги покрие киријата, платите, маркетингот и другите општи трошоци, и уште да остави добивка.
3. 3Пресметајте ја цената: трошок ÷ (1 − целна маржа). За трошок од 4.200 ден. и цел од 30%: 4.200 ÷ 0,70 = 6.000 ден.
4. 4Споредете ја со пазарот. Ако слични производи се продаваат значително поевтино, проверете го вашиот трошок или позиционирање пред тивко да прифатите пониска маржа.
5. 5Заокружете и проверете повторно. Ако цената ја спуштите од 6.000 на 5.990 ден., маржата станува 1.790 ÷ 5.990 = 29,9%. Секогаш пресметувајте одново на конечната цена.

Класичната грешка: надценка од 30% кога сте сакале маржа од 30%

Сакате маржа од 30% на стол што ве чини 4.200 ден. Некој од тимот едноставно додава 30% на трошокот:

Грешката чини 540 ден. по секој стол, што е 30% од планираната добивка. На 1.000 столови тоа се 540.000 ден. бруто добивка што никогаш нема да ја видите, а бидејќи цената сè уште изгледа конкурентно, никој не забележува.

Пресметувајте на нето цени и на вистинскиот трошок

Користете цени без ДДВ

Маржите се пресметуваат на нето цени, без ДДВ или друг данок на промет. Данокот што го пресметувате при продажба не е ваш приход: го наплатувате и потоа го уплатувате. Ако цената е со вклучен ДДВ, прво претворете ја: нето цена = бруто цена ÷ (1 + стапка на ДДВ). И трошокот влегува нето кога вашата фирма има право да го одбие влезниот ДДВ при набавките; ако нема, тој ДДВ е дел од трошокот. Стапките и правилата за одбивање се разликуваат од земја до земја, па проверете ги со вашиот сметководител. Основите ги има во нашиот водич за ДДВ.

Вклучете ги зависните трошоци на набавката

Цената на фактурата од добавувачот ретко е вашиот вистински трошок. Додајте сè што плаќате додека стоката не стигне во магацинот: транспорт, осигурување, царина, шпедиција и слични трошоци.

Ако цената на столот сте ја поставиле на 6.000 ден. тргнувајќи од 3.600 ден. на фактурата, би верувале дека маржата е 40%. Всушност е 30%. Кога една пратка носи повеќе производи, распределете ги дополнителните трошоци според вредност, тежина, волумен или количина, според она што најдобро покажува што ги предизвикало. А кога истиот артикал пристигнува со различни трошоци со текот на времето, методот на вреднување одлучува кој трошок оди на секоја продажба; видете FIFO наспроти пондериран просек.

Услуги и производство: бројте ги часовите

Кај услугата, главниот трошок е трудот. Одредете ја цената на една работа од часовите што ги бара, помножени со целосниот трошок по час на лицето што ја извршува, плус материјалите. Пример: 3 часа по 1.500 ден. плус 2.700 ден. материјали даваат трошок од 7.200 ден. Продадена за 12.000 ден. без ДДВ, работата има маржа од 40% и надценка од 66,7%. Кај производите што ги правите сами, градете го трошокот по единица од нормативот: суровини, очекуван отпад, труд и општи трошоци.

Како попустите ја јадат маржата

Попустот излегува директно од вашата добивка, а трошокот останува ист. Повторно земете го столот: трошок 4.200 ден., цена 6.000 ден., маржа 30%. Попуст од 10% ја спушта цената на 5.400 ден., но добивката по стол паѓа од 1.800 на 1.200 ден., за една третина. За да ја остварите истата бруто добивка, мора да продадете 50% повеќе единици: 150 столови со 1.200 ден. добивка наместо 100 столови со 1.800 ден., 180.000 ден. во двата случаи.

Правилото зад табелата: потребен дополнителен обем = попуст ÷ (маржа − попуст). Колку е потенка маржата, толку побрзо попустот станува невозможно да се надомести, а со попуст од 30% овој стол се продава по цена на чинење. Пред да одобрите попуст, проверете што прави тој со маржата на таа нарачка или на тој купувач, а не само со цената.

Бруто маржа наспроти нето маржа и каде да ја мерите

Бруто маржата го споредува приходот со трошокот на продадените стоки или услуги. Нето маржата го споредува приходот со она што останува по сите трошоци: кирија, плати, маркетинг, финансирање и даноци. Една фирма може да има здрава бруто маржа и сепак да губи пари ако општите трошоци се превисоки, па маржата што ја поставувате на производите мора да остави простор за нив.

Маржа по производ, категорија и купувач

Просечната маржа ги крие деталите. Разложете ја:

• По производ, за да ги најдете артиклите што добро се продаваат, а малку носат.
• По категорија, за да видите кој дел од асортиманот плаќа за останатиот.
• По купувач, бидејќи посебните цени и попусти можат еден голем купувач да го направат многу помалку профитабилен отколку што изгледа.

Кога добавувачот ги менува цените

Поскапувањето кај добавувачот ја намалува вашата маржа од денот кога ќе стапи во сила, дури и ако никој не го допре вашиот ценовник. Ако набавната вредност на столот порасне од 4.200 на 4.620 ден., маржата при цена од 6.000 ден. паѓа на 23%. За да задржите 30%, новата цена е 4.620 ÷ 0,70 = 6.600 ден. Со FIFO, постарата залиха купена по 4.200 ден. излегува прва, па вашите извештаи ја покажуваат промената подоцна отколку што треба да реагира ценовникот. Проверувајте ги цените секогаш кога ќе се промени некој трошок, а останатиот асортиман во утврден ритам, на пример секој квартал.

Чести грешки

1. 1Мешање на маржа и надценка. Договорете се во тимот која од двете ја користите и секогаш кажувајте „маржа“ или „надценка“, никогаш само „30%“.
2. 2Пресметка на цени со ДДВ. И приходот и трошокот влегуваат нето.
3. 3Цената од фактурата на добавувачот како трошок. Транспортот, осигурувањето и царината се дел од трошокот.
4. 4Заборавен труд. Часовите потрошени на услуга или во производство се трошок, дури и кога за нив не доаѓа фактура.
5. 5Попусти без проверка на маржата. Кај производ со маржа од 30%, попуст од 10% однесува една третина од добивката.
6. 6Една маржа за сè. Производите, категориите и купувачите носат различни трошоци и ризици.
7. 7Цени што никогаш не се ажурираат. Поскапувањата кај добавувачите ја јадат маржата сè додека не пресметате одново.

Како помага Clientlly

Во Clientlly секој производ има набавна цена и продажна цена, а залихата се вреднува по трошок со FIFO-слоеви на трошокот. Зависните трошоци како транспорт, осигурување, шпедиција и царина се додаваат на трошокот на примената стока и се распределуваат според вредност, тежина, волумен или количина, па маржите тргнуваат од вистинскиот трошок. Извештаите за маржи и профитабилност на залихата, како и за вреднување на залихите и маржи, покажуваат кои производи носат добивка, а кои не. За производите што ги правите сами, рецептурите и нормативите пресметуваат отпад, труд, општи трошоци, трошок по единица и целна маржа, а секое производство го освежува трошокот на производот и, ако изберете, продажната цена. Погледнете го модулот за залихи.