FIFO apo mesatarja e ponderuar: si vlerësohet inventari

FIFO (hyrja e parë, dalja e parë) supozon se njësitë më të vjetra shiten të parat, prandaj stoku i mbetur mbart kostot më të reja të blerjes. Mesatarja e ponderuar u jep të gjitha njësive të njëjtën kosto. SNK 2 (IAS 2) i lejon të dyja, por jo LIFO-n (hyrja e fundit, dalja e parë), që e lejojnë US GAAP.

Kostoja mesatare për njësi = kostoja totale e njësive në dispozicion ÷ njësitë në dispozicion

Zgjedhja e metodës ndryshon koston e mallrave të shitura (KMSH), vlerën e stokut përfundimtar dhe fitimin tuaj, por jo paratë që u keni paguar furnitorëve. Një shembull i vetëm me çmime në rritje përshkon gjithë udhëzuesin.

FIFO dhe mesatarja e ponderuar në një vështrim

Gjatë gjithë jetës së stokut, të dyja metodat kalojnë në shpenzime të njëjtën kosto totale. Ndryshon vetëm sa prej saj bie në KMSH-në e kësaj periudhe dhe sa mbetet si inventar në bilanc.

Shembull i zgjidhur: FIFO, mesatarja e ponderuar dhe LIFO

Një dyqan shet një produkt të vetëm, çmimi i blerjes së të cilit rritet gjatë muajit:

Gjatë muajit dyqani shet 250 njësi, pra mbeten 150. Çdo metodë i përgjigjet së njëjtës pyetje: sa nga 5.100,00 € bëhen KMSH dhe sa mbeten në stok?

FIFO

250 njësitë e shitura merren fillimisht nga shtresat më të vjetra:

• 100 njësi nga stoku fillestar × 10,00 € = 1.000,00 €
• 150 njësi nga blerja 1 × 13,00 € = 1.950,00 €
• KMSH = 2.950,00 €

150 njësitë që mbeten janë më të rejat: 50 × 13,00 € + 100 × 15,00 € = 650,00 € + 1.500,00 € = 2.150,00 €.

Mesatarja e ponderuar periodike

• Kostoja mesatare për njësi = 5.100,00 € ÷ 400 = 12,75 €
• KMSH = 250 × 12,75 € = 3.187,50 €
• Stoku përfundimtar = 150 × 12,75 € = 1.912,50 €

LIFO, vetëm për krahasim

LIFO merr fillimisht njësitë më të reja: 100 × 15,00 € + 150 × 13,00 € = 3.450,00 € KMSH, dhe në stok mbeten 50 × 13,00 € + 100 × 10,00 € = 1.650,00 €. E paraqesim këtu vetëm për të shpjeguar debatin; sipas SNRF nuk mund ta përdorni.

Rezultatet krah për krah

Supozojmë se çdo njësi u shit me 20,00 €, pra shitjet janë 250 × 20,00 € = 5.000,00 €.

Çdo metodë ndan të njëjtat 5.100,00 €. Nëse shifrat tuaja nuk mblidhen sërish në koston totale në dispozicion, mungon një lëvizje ose është regjistruar dy herë.

Mesatarja lëvizëse: një shitje mes dy blerjeve

Sistemet me inventar të përhershëm, që e përditësojnë stokun me çdo lëvizje, e rillogaritin mesataren pas çdo hyrjeje. Supozojmë se 250 njësitë u shitën pas blerjes 1, por para blerjes 2:

KMSH-ja është 3.000,00 € dhe stoku përfundimtar 2.100,00 €, gjithsej sërish 5.100,00 €. Shitja nuk përfshiu asnjë nga njësitë me 15,00 €, sepse ato ende nuk kishin mbërritur. FIFO, përkundrazi, jep të njëjtin rezultat (2.950,00 € dhe 2.150,00 €) qoftë kur llogaritni pas çdo lëvizjeje, qoftë në fund të periudhës; mesatarja jo.

Si ndikon metoda në fitim dhe në tatime

Në shembull, FIFO tregon 237,50 € më shumë fitim bruto se mesatarja e ponderuar (2.050,00 € − 1.812,50 €), me saktësisht të njëjtat blerje dhe shitje. Modeli vlen në përgjithësi:

• Çmime në rritje: FIFO jep KMSH-në më të ulët, fitimin më të lartë dhe vlerën më të lartë të stokut. Kur fitimi i tatueshëm ndjek fitimin kontabël, jep edhe fitimin më të lartë të tatueshëm për periudhën.
• Çmime në rënie: efekti përmbyset dhe FIFO jep fitimin më të ulët.
• Mesatarja e ponderuar qëndron në mes dhe i zbut luhatjet e çmimeve, sepse çdo blerje shkrihet në një kosto të vetme.
• Me kalimin e kohës diferencat barazohen. Metoda vendos kur një kosto arrin në pasqyrën e të ardhurave, jo sa ju ka kushtuar malli.

Metoda lëviz edhe marzhën tuaj bruto: 41% me FIFO (2.050,00 € ÷ 5.000,00 €) kundrejt 36,25% me mesataren e ponderuar (1.812,50 € ÷ 5.000,00 €). Kur i vendosni çmimet nga marzhat, krahasoni të njëjtën gjë; shihni marzha dhe markup-i.

Cilën metodë të zgjidhni?

SNK 2 lejon FIFO-n ose mesataren e ponderuar për mallrat që zakonisht janë të këmbyeshëm. Ata që nuk janë, si një makinë me numrin e vet të shasisë ose një pajisje e prodhuar me porosi, vlerësohen me identifikim specifik: çdo shitje mbart koston e asaj njësie të saktë.

1. 1Ndani artikujt unikë. Vlerësoni me identifikim specifik gjithçka që e ndiqni njësi për njësi.
2. 2Një metodë për mallra të ngjashëm. SNK 2 kërkon të njëjtën metodë për të gjithë inventarët me natyrë dhe përdorim të ngjashëm. Grupe të ndryshme, si lëndët e para dhe mallrat për rishitje, mund të përdorin metoda të ndryshme, por një vendndodhje tjetër nuk mjafton vetvetiu si arsye.
3. 3Merrni parasysh si sillen mallrat. FIFO u përshtatet mallrave me afat skadence ose me çmime që ndryshojnë shpejt. Mesatarja u përshtatet mallrave që përzihen dhe nuk dallohen më, si karburanti në rezervuar ose vidat në një kuti.
4. 4Kontrolloni rregullat që vlejnë për ju. Shumë biznese të vogla raportojnë sipas standardeve kombëtare të kontabilitetit dhe jo sipas SNRF të plota, ndërsa rregullat tatimore mund ta kufizojnë zgjedhjen. Konfirmojeni me kontabilistin tuaj.
5. 5Jini të qëndrueshëm. Zbatojeni të njëjtën metodë çdo periudhë. Ndryshimi i saj është ndryshim i politikës kontabël: kërkon një arsye të mirë dhe duhet shpjeguar në pasqyrat financiare.

Çfarë hyn në koston e inventarit sipas SNK 2

Sipas SNK 2, kostoja e inventarëve përfshin kostot e blerjes, kostot e përpunimit për mallrat që prodhoni dhe kosto të tjera të bëra për t'i sjellë inventarët në vendndodhjen dhe gjendjen e tyre aktuale.

Ja si formohet kostoja për njësi prej 13,00 € e blerjes 1:

Më e ulëta midis kostos dhe vlerës neto të realizueshme

Inventarët maten me vlerën më të ulët midis kostos dhe vlerës neto të realizueshme: çmimi i vlerësuar i shitjes minus kostot e vlerësuara për përfundimin dhe shitjen. Rishikoni stokun me qarkullim të ngadaltë, të dëmtuar ose të vjetruar të paktën në çdo mbyllje periudhe. Nëse 10 nga njësitë me 15,00 € janë gërvishtur dhe do të shiten me 12,00 € me 2,00 € kosto shitjeje secila, vlera neto e realizueshme është 10,00 € dhe ju regjistroni një zhvlerësim prej 10 × (15,00 € − 10,00 €) = 50,00 € si shpenzim. Nëse vlera rikuperohet më vonë, zhvlerësimi kthehet, por kurrë mbi koston fillestare.

Kostot shtesë të blerjes që vijnë pas mallit

Faturat e transportit, sigurimit, doganës ose agjentit doganor shpesh vijnë ditë apo javë pas mallit, ndonjëherë kur një pjesë e tij është shitur tashmë. Kostoja u përket gjithsesi atyre mallrave:

1. 1Gjeni hyrjen me të cilën lidhet fatura dhe njësitë që përfshinte.
2. 2Ndajeni koston mbi ato njësi: sipas sasisë për një produkt të vetëm, ose sipas vlerës, peshës ose vëllimit kur disa produkte ndajnë të njëjtën dërgesë.
3. 3Shtojini inventarit pjesën e njësive që janë ende në stok, gjë që ua rrit koston për njësi.
4. 4Kalojeni në KMSH pjesën e njësive të shitura tashmë.

Shembull: fatura e transportit prej 300,00 € për blerjen 1 (200 njësi, pra 1,50 € për njësi) vjen pas shitjes së 250 njësive. Sipas FIFO, janë shitur 150 njësi nga blerja 1 dhe 50 janë ende në stok.

50 njësitë që mbeten tani kushtojnë 13,00 € + 1,50 € = 14,50 € secila, gjithsej 725,00 €. Stoku përfundimtar rritet në 725,00 € + 1.500,00 € = 2.225,00 €, ndërsa KMSH-ja në 2.950,00 € + 225,00 € = 3.175,00 €. Bashkë bëjnë 5.400,00 €: 5.100,00 € fillestare plus 300,00 € transport.

Transporti që e dini, por për të cilin në fund të muajit ende nuk keni faturë, duhet përllogaritur si shpenzim; lista për mbylljen e muajit e trajton këtë hap.

Gabimet e zakonshme

1. 1Vlerësimi i stokut me çmimin e shitjes. Inventari mbahet me kosto, ose me një vlerë neto të realizueshme më të ulët, kurrë me çmimin që shpresoni të merrni.
2. 2Regjistrimi i kostove shtesë të blerjes si shpenzime të përgjithshme. Transporti dhe detyrimet doganore te shpenzimet e përgjithshme e nënvlerësojnë inventarin dhe shtrembërojnë marzhat për produkt.
3. 3Përfshirja në kosto e TVSH-së së zbritshme ose e magazinimit. Të dyja mbeten jashtë inventarit.
4. 4Ndërrimi i metodës për të rregulluar fitimin. Rezultatet nuk krahasohen më, dhe ndryshimi i politikës kontabël duhet të justifikohet.
5. 5Metoda të ndryshme për mallra të ngjashëm. Inventarët me natyrë dhe përdorim të ngjashëm ndjekin një metodë të vetme, në cilëndo magazinë që të ndodhen.
6. 6Harresa e zhvlerësimeve. Stoku i dëmtuar, i skaduar ose me qarkullim të ngadaltë duhet ulur në vlerën neto të realizueshme.
7. 7Mungesa e krahasimit me numërimin. Një vlerësim është aq i mirë sa sasitë që qëndrojnë pas tij; krahasoni rregullisht kontabilitetin me numërimet fizike.

Si ndihmon Clientlly

Clientlly e vlerëson stokun me FIFO: çdo hyrje krijon një shtresë kostoje për magazinë, shitjet, dorëzimet, daljet për humbje ose dëmtim dhe transferimet përdorin fillimisht shtresat më të vjetra, dhe një transferim e ruan koston e hyrjes. Vlera e stokut është kostoja FIFO e njësive në dispozicion, kurrë çmimi i shitjes. Kostot shtesë të blerjes, si transporti, sigurimi, tarifat e agjentit doganor, detyrimet doganore dhe taksat e importit, kapitalizohen dhe ndahen mbi rreshtat e stokut sipas vlerës, peshës, vëllimit ose sasisë; nëse vijnë pas pranimit, shtohen te njësitë që janë ende në stok, ndërsa pjesa e njësive të shitura tashmë kalon në koston e mallrave të shitura. Çmimi i kostos që shfaqet për produktin ndjek një mesatare të ponderuar të hyrjeve, ndërsa raportet e vlerësimit të inventarit dhe të marzhave, numërimet ciklike dhe rakordimi i stokut janë pjesë e të njëjtit modul të inventarit.